Chiến lược học của quốc gia.

“Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được vẻ vang sánh vai các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần rất lớn ở công học tập của các cháu."

(Lời Bác Hồ trong buổi khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946)

Câu hỏi dành cho chúng ta là đến bao giờ dân tộc Việt Nam mới sánh vai các cường quốc năm châu? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cùng luận bàn về sự học.

Sự học như con thuyền ngược sóng, không tiến ắt lùi.

Trong Thư chúc mừng ngày nhà giáo Việt Nam của Bộ Trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo - GS.TS Nguyễn Thiện Nhân khẳng định “20 năm liên tục từ năm 1986, Việt Nam đạt mức tăng trưởng kinh tế với tốc độ vào loại cao nhất thế giới, có một vị trí vững chắc trong tâm trí của nhân loại đầu thế kỷ 21.” (Vụ Giáo Dục Đại Học, ngày 17.11.2006)

Rõ ràng, giáo dục làm cho con người thay đổi và tiến bộ. Giáo dục hun đúc tinh hoa nước nhà và làm rạng danh dân tộc.

Nếu nói về tinh thần hiếu học, người Việt Nam có quyền tự hào về chính mình. Chuyện kể rằng, có một cậu bé tên Mạc Đỉnh Chi tuy nhà nghèo nhưng rất ham học. Nhà nghèo, cậu bé không thể đến lớp cùng bè bạn mà chỉ đứng ngoài lớp học nghe thầy giảng bài. Đêm đến, không có đèn thắp sáng, cậu bé phải bắt đom đóm rồi cho vào vỏ quả trứng để có ánh sáng học bài. Chính đam mê học tập, sau này cậu đã đỗ Trạng Nguyên, học vị cao nhất thời bấy giờ. Mạc Đỉnh Chi đã trở thành một tấm gương vượt khó học giỏi và câu chuyện đom đóm đã được lưu truyền từ đời này sang đời khác.

Cùng với thời gian, Việt Nam có không ít những Mạc Đỉnh Chi của hôm qua và những Mạc Đỉnh Chi thời kinh tế hiện đại. Nhưng có bao nhiêu Mạc Đỉnh Chi thời kinh tế hiện đại ở Việt Nam? Và những Mạc Đỉnh Chi ấy tư duy thế nào?

Điều chúng ta có thể đang nghĩ, thế giới có thể đã nghĩ đến và thực hiện từ rất lâu rồi. Điều chúng ta đang nghiên cứu, có thể thế giới đã kinh qua và đã đúc kết được đầy những trải nghiệm. Họ đã nâng lên thành cơ sở lý luận để viết sách, để giáo dục, để làm nền tảng nghiên cứu xa hơn nữa rồi. Điều chúng ta đang học để làm, thế giới có thể đã làm, và đã, đang thành công, thậm chí rất thành công rồi. Thành công của họ sẽ tiếp nối thành công tiếp theo. Vậy nếu chúng ta chạy theo họ mà học hỏi không thôi thì đến bao giờ chúng ta mới làm cho dân tộc Việt Nam sánh vai các cường quốc năm châu?! Để làm được điều đó, chúng ta cần có một đội ngũ Việt Nam (Việt Nam Team) với những Mạc Đỉnh Chi thời nay cùng chung tay hoạch định và triển khai chiến lược học quốc gia và chiến lược dạy của quốc gia một cách sáng tạo hơn. Trong bài viết này, tôi đề cập đến chiến lược học của quốc gia. Tôi xin được chia sẻ chiến lược dạy của quốc gia trong bài viết khác.

Chiến lược học của quốc gia: các công cụ phân tích

Chiến lược học là gì? Chiến lược học mô tả: (Chúng ta hãy hỏi chúng ta 3 câu hỏi sau.)

• Việc học phục vụ ai?
• Nhu cầu học nào được phục vụ?
• Những nhu cầu học đó được phục vụ như thế nào?

Quốc gia học đồng nghĩa với từng cá nhân trong quốc gia đó học. Chiến lược học của quốc gia đồng nghĩa với chiến lược học của từng cá nhân. Năng lực triển khai chiến lược học hiệu quả của từng cá nhân mang lại sức mạnh tri thức tổng lực cho quốc gia và góp phần khẳng định vai trò chiến lược của quốc gia đó trên Hệ Thống Định Vị Khai Sáng Toàn Cầu: Global Edification/Enlightenment Positioning System – GEPS. Vậy thay vì bàn về tầm vĩ mô, chúng ta hãy đi từ góc nhìn vi mô: chiến lược học cá nhân! Mỗi cá nhân trong quốc gia đó phải là một nhà tư duy và triển khai chiến lược học của riêng mình. Mỗi doanh nghiệp trong quốc gia đó phải là một nhà tư duy và triển khai chiến lược học của riêng họ. Kết quả học của từng cá nhân, của từng doanh nghiệp sẽ mở rộng - theo cấp số nhân - “bộ óc của quốc gia” (Nation’s Brain) và góp phần nâng tầm quốc gia.

Albert Einstein có lần nói “định nghĩa về sự điên rồ là lặp đi lặp lại cùng một điều nhưng lại mong đợi gặt hái những kết quả khác biệt”. Hành động hiện tại như trong quá khứ tương đương với việc đạt cùng kết quả như trong quá khứ (Same Actions ~ Same Results). Chúng ta lặp lại quá khứ hay sáng tạo một tương lai, mở ra một chân trời mới?

Từ trước đến nay, nói đến chiến lược, người ta hay liên tưởng ngay đến hai từ “cạnh tranh”. Những đối thủ của nhau tìm cách thức để loại nhau hoặc để dẫn đầu trên đường đua tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, với chiến lược học, những cá nhân và tổ chức tham gia tư duy, hoạch định và triển khai chiến lược học không phải là đối thủ của nhau mà là đối tác. Họ mang lại những giá trị tương tác ích lợi cho nhau, góp sức sáng tạo cho nhau và tự tạo những động lực kép (mutual/dual motivators), động lực ma trận (matrix motivators) bổ sung cho nhau cùng phát triển.

Cũng từ trước đến nay, chúng ta học về chiến lược và được dạy dùng nhiều công cụ phân tích chiến lược như SWOT, temples, steer, pest, epistel..v.v để đưa ra chiến lược. Giờ chúng ta hãy thử dùng một công cụ để phân tích chiến lược học của từng cá nhân trong chiến lược học chung của quốc gia. Mỗi cá nhân phải xác định tầm nhìn (the Vision), khát vọng bản thân và vẽ ra chiến lược học của riêng mình.

Xác định tầm nhìn:

(I want: tôi muốn; I need: tôi cần; I ought: tôi phải; I should: tôi nên; I can, I may: tôi có thể. The Vision: tầm nhìn, khát vọng của bạn.)

Tầm nhìn của bạn tỉ lệ thuận với tài sản (tinh thần, vật chất, năng lực lõi..v.v.) bạn có hoặc/và sẽ có!

Xác định chiến lược học với công cụ SWOT để cạnh tranh và chiến thắng chính bản thân bạn.

• Strengths: điểm mạnh.

"Nhiều người vươn xa hơn họ nghĩ họ có thể bởi vì ai đó nghĩ họ có thể."- Zig Ziglar

Hãy đặt các câu hỏi:

 Lợi thế cạnh tranh của bạn ngày hôm nay so với chính bạn ngày hôm qua?
 Bạn làm điều gì hiệu quả, tốt cho bản thân, gia đình, công ty bạn, đồng nghiệp, xã hội? Bạn đã và đang mang lại những giá trị nào cho họ?
 Năng lực cốt lõi của bạn là gì?
 Tốc độ học của bạn? Tốc độ đọc sách của bạn?
 Mức độ cam kết, tính kỷ luật (self-discipline) của bạn?
 Bạn đang có một “sân chơi” tích cực không?

• Weaknesses: điểm cần khắc phục.

"Ai không bao giờ phạm lỗi thì chẳng bao giờ làm nên được khám phá."- Samuel Smiles

 Điều gì bạn có thể làm tốt hơn?
 Điều gì bạn đang cần khắc phục?
 Điều gì nên tránh?
 Những người khác có nhận thấy những điểm cần khắc phục nào khác của bạn không?
 Các đối tác của bạn (những cá nhân khác trong quốc gia) có học và làm tốt hơn bạn không?

• Opportunities: cơ hội.

"Người thành công nhìn thấy cơ hội trong khó khăn; kẻ thất bại nhìn thấy khó khăn trong cơ hội." - Winston Churchill  

 Đâu là những cơ hội tốt cho bạn?
 Những xu hướng có lợi cho bạn là gì?
 Cơ hội có thể đến với bạn từ:
 Trường, trung tâm đào tạo nào tại Việt Nam và thế giới để bạn thi được hoặc xin được…học bổng!? Tổ chức nào, doanh nghiệp nào có thể tài trợ cho bạn học bổng?
 Thay đổi công nghệ, internet..v.v. trên quy mô lớn và nhỏ hỗ trợ việc học của bạn ra sao?
 Thay đổi về luật pháp & chính sách của Chính phủ về giáo dục – đào tạo, về phát triển kinh tế, về quan hệ hợp tác quốc tế tạo động lực và sức phấn đấu cho bạn?
 Thay đổi trong các khuôn mẫu xã hội, cách sống, dân cư, khuynh hướng xã hội tác động đến lộ trình sự nghiệp của bạn thế nào?
 Du nhập văn hoá và kinh tế thế giới trong thời toàn cầu ảnh hưởng đến bạn mức nào?
 Bạn có tự tạo được hoặc có sẵn đất dụng võ không?

• Threats: đe dọa.

Mỗi một giờ mất đi là một dịp cho sự rủi ro ở tương lai. (Every hour of lost time is a chance of future misfortune.)

 Chặng đường công danh sự nghiệp của bạn gặp trở ngại gì?
 Sự học của bạn gặp trở ngại gì?
 Các đối tác khác đang là Mạc Đỉnh Chi thời hiện đại, còn bạn?
 Điều bạn đang học có…đất dụng võ sau này không? (Đây là câu hỏi để bạn cân nhắc cẩn thận khi quyết định chọn học cái gì, không phải là để bạn..dẹp việc học nó! Hãy cân nhắc khía cạnh niềm vui và đam mê.)
 Thay đổi môi trường học có làm bạn thích ứng được không?
 Bạn có gặp vấn đề về tài chính cho sự học lâu dài không?
 Sức khoẻ của bạn dưới áp lực học?

Trên đây chỉ là một số câu hỏi gợi ý cho bạn. Bạn phải quyết định chiến lược học và triển khai chiến lược học theo cách của riêng bạn. Mỗi cá nhân có một chọn lựa, một cách học riêng. Bạn có thể học hỏi cách học của đối tác nhưng không cần thiết sao chép nguyên xi (copycat). Bởi lẽ, nguyên tắc cơ bản của chiến lược là nếu bạn cứ chạy theo đối tác thì bạn sẽ mãi mãi ở sau lưng họ. Bạn sẽ mãi mãi bị bỏ lại vì họ đã luôn tìm cách mới để cạnh tranh và qua mặt chính họ, còn bạn thì loay hoay với những phương cách họ đã không còn dùng. Hãy sáng tạo ngay trong chiến lược học để tạo sự khác biệt cho bản thân bạn hôm nay so với chính bạn ngày hôm qua, và ngày mai khác biệt với ngày hôm nay.

Còn bây giờ bạn hãy tham khảo chiến lược học của quốc gia theo quan điểm của riêng tôi:
Thứ nhất, chúng ta vẫn không ngừng học hỏi, học tập từ thế giới.
Thứ hai, chúng ta cùng sáng tạo làm nên khác biệt của Việt Nam. Có như vậy, Việt Nam mới sánh vai các cường quốc năm châu vào thời điểm mà mỗi cá nhân có thể tự tin xác định được. Điều này tuỳ thuộc vào tầm nhìn, khát vọng và chiến lược học của từng người Việt, của từng doanh nghiệp Việt.

Chúc bạn:
 Khám phá và triển khai được tiềm năng bản thân (Unlock your potential.)
 Nuôi dưỡng khát vọng (Nurture your aspirations.)
 Hành động để đạt mục tiêu (Take actions to achieve your goals.)

Vui lòng đón đọc các bài viết sau trong thời gian tới:

1. Phương trình của sự học.

2. Phương trình giáo dục.

3. Phương trình thành công.

4. Chiến lược dạy của quốc gia.

Ông Nguyễn Duy Hải
Chủ Tịch Sáng Lập LEADER – Tổ Chức Giáo Dục, Đào Tạo & Tư Vấn.

 

Leader Training & Consulting